8 Mart Dünya Kadınlar Günü

“8 Mart Dünya Kadınlar Günün Kutlu Olsun Güzel Kadın”

8 Mart Dünya Kadınlar Günü Çalışan, üreten, aynı zamanda annelik yapan ve fedakarlıklarıyla el üstünde tutulan kadınların değeri, 8 Mart Dünya Kadınlar Gününde toplumdaki siyasi, sosyal, ekonomik başarıları kutlanarak bir kez daha anlaşılıyor.

Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak da bilinen bu gün, herhangi bir örgütlenmenin değil, insan haklarını önemseyen herkesin ortak gayretleriyle her yıl azalmayan bir gururla kutlanmaya devam ediyor.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü

İlk kez 1921 yılında kutlanan ancak hikayesi 1857 yılındaki bir tekstil fabrikasında çıkan yangına uzanan bu anlamlı gün, yangında hayatını kaybeden 120 kadının anısına Clara Zetkin isimli bir kadın siyasi tarafından adanmıştır. Hüzünlü ve aynı zamanda gurur yaşatan yangın hikayesi şöyledir:

“8 Mart 1957’de Amerika’nın New York eyaletinde 40.000 kadın işçi daha iyi çalışma şartları isteyerek, çalıştıkları tekstil fabrikasında grev yapmaya karar verir. Greve polis müdahalesi yapılmış ve işçiler binaya kilitlenmiştir. O sırada binada çıkan yangından kaçmak isteyen işçiler, barikatları aşamamış ve 120 kadın işçi burada hayatını kaybetmiştir. Toplam 10 bin kişi cenaze törenine katılmıştır.”

Kadınlar Günü’nün ilan edilmesi ise farklı bir tarihte olur. Ağustos 1910’da Kopenhag’da düzenlenen Uluslararası Sosyalist Kadınlar Toplantısı’nda Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, tekstil fabrikası yangınında ölen kadın işçiler anısına 8 Mart’ın International Women’s Day yani Dünya Kadınlar

Günü olarak anılması önerisini getirdi ve bu öneri oy birliğiyle kabul edildi. Başlangıçta ilkbahar aylarında kutlanan, 1921 yılında Moskova’da düzenlenen Uluslararası Kadınlar Konferansı’nda ise 8 Mart’ın Dünya Emekçi Kadınlar Günü olarak kutlanmasına karar verildi.

Türkiye’de Dünya Kadınlar Günü

1921 yılında Moskova’da alınan karardan sonra Dünya Kadınlar Günü, aynı yıl Türkiye’de Emekçi Kadınlar Günü olarak kutlanmaya başlandı. Ancak günümüzde kadar Türkiye’de her yıl unutulmayan bu anlamlı gün için 12 Eylül 1980 Darbesi’nden sonra yönetim tarafından 4 yıl kutlama yapılmaması kararı verildi. Coşku, 1984 yılından sonra kaldığı yerden devam etti.

Not: 1921 yılı aynı zamanda kızların ve erkeklerin karma eğitim görmesinin önünü açan 1921 Anayasası’nın çıkarıldığı yıldır.

Türkiye’de kadın hakları

Türkiye’de kadın hakları için en önemli girişimleri yapan Atatürk’tür. Kadının annelik görevini yerine getirebilmesi için her konuda kadın erkek eşitliğinin önemli olduğunu söyleyen Atatürk, kadına eğitimde, sosyal hayatta, siyasette önemli haklar getirmiştir.

Medeni Kanun’da kadın erkek eşitliğini sağlayarak kadının, borç ve alacak iktisabında, ticaret ve iş alanında özgürlüğünü ve eşitliğinin tanınmasını sağlamıştır. Yıl 1930 olduğunda kadınlara belediye seçimlerinde hak tanınmıştır ve kadınlar erkeklerle eşit bir konuma gelmiştir. 1933’te kadınlara köyde muhtar ve ihtiyar heyetini seçme ve seçilme hakkı getirilmiştir.

Siyasette kadınlara tanınan en önemli hak ise kadınlara 1934 yılında verilen meclis seçimlerinde seçme ve seçilme hakkıdır. Atatürk’ün açtığı yol ile birlikte o yıllarda kadın hakları Batılı ülkelerden daha iyi seviyelere gelmiştir.

Türkiye’de çalışan kadın hakları

Kadınlara verilen bu haklar aynı zamanda sınıf ve cinsiyet ayrımlarını ortadan kaldıran kararlar olarak dikkat çeker.

Örnek vermek gerekirse; Türkiye’de kadınların iş hayatına ilk olarak 1897 yılında “ücretli işçi” statüsünde katıldığı görülür. 1913 yılında ise kadınlar ilk kez devlet memuru olarak çalışmaya başlamış, 1914 yılında ise kadınlar tüccar ve esnaf olarak iş hayatında yer almaya başlamıştır. 1936 yılında yürürlüğe giren ilk İş

Kanunu’nda kadınların çalışma hayatında bir düzenleme yapılmıştır. 1937’de kadınların yeraltında ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaklanmıştır.

22 Aralık 1966 tarihine gelindiğinde eşit değerde iş için kadın ve erkek işçiler arasında ücret eşitliğini sağlayan bir sözleşme onaylanmıştır. Bunun gibi bir diğer önemli karar ise 29 Kasım 1990’da iptal edilen “kadının çalışmasını kocasının iznine bağlayan” Medeni Kanun maddesinin iptal edilmesidir.

Dünya Kadınlar Günü tüm ülkelerde kadınların, taleplerini ilk olarak gazetelerde ve bültenlerde duyurabildiği bir ayrıcalık olmuştur. Bu sayede ülkelerde Türkiye’de de olduğu gibi eşitliği sağlayan kanun değişiklikleri yapılabilmiştir.

Verilen bu haklarla birlikte çalışma hayatında kendine yer bulan kadınlar, günümüze gelindiğinde düşük ücret, özellikle büyük şehirlerdeki ulaşım sorunu, doğum izni, işyeri kreş ve emzirme odası hakkı, gece vardiyası, uzun iş saatleri gibi önemli sorunlarla karşılaşmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nda Türkiye’de çalışan kadınların hakları şu şekilde sıralanmaktadır:

8 Mart Dünya Kadınlar Günü
  • Kadınların madende çalıştırılması yasaktır.
  • Kadın doğumdan sonra ilk 6 ay gece vardiyasında çalıştırılamaz. Bu süre, rapor ile 1 yıla tamamlanabilir.
  • Kadınlar yer altında, kablo döşeme işlerinde, kanalizasyon yapım işlerinde ve su altında yapılan işlerde çalıştırılamaz.
  • Kadın sigortalı çalışanlar hamile olduklarında doktor gerek raporu ile tespit edildiği tarihten doğuma kadar geçen süre içerisinde çalıştırılamaz.
  • Kadın sigortalı çalışan isterse çalışma süresini 37 haftaya kadar doktor raporu ile çoğaltabilir. Doğum öncesi kullanmadığı 5 hafta izni doğum sonrası izin süresi içerisine ekleyebilir.
  • İşveren çalışanına hamilelik dönemi içinde doktor için izin vermek zorundadır.
  • Doğum yapan kadın işçi 6 aylık ücretli izin dönemi bittikten sonra, 6 aylık ücretsiz izin kullanabilir.
  • Kadınlar gece vardiyasında 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz.
  • Kadın işçilerin kanun içerisinde geçen maddelere göre doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra ise 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta doğum izin hakkı vardır.
  • 18 yaş altı kadın işçiler gece vardiyasında çalıştırılamaz.
  • Kadın çalışan için emzirme süresi günlük 1,5 saattir, çalışan bu süreyi parça parça ya da tek seferde kullanabilir.
  • 15 Mayıs 2015 itibariyle alınan kararla doğan her çocuk için para yardımı yapılmaktadır. Birinci çocuk için 300 TL, ikinci çocuk için 400 TL, üçüncü ve sonraki çocuklar için 600 TL doğum yardımı yapılır.
  • Hamile kadın işçi, gerekli görüldüğü takdirde doktor raporuyla sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılmalıdır.

Sosyal medyada Dünya Kadınlar Günü

2017 yılının Dünya Kadınlar Günü teması uluslararası arenada başlatılan kampanya #BeBoldForChange yani “değişim için cesur ol” hashtagi ile dikkat çekiyor. Dünya Kadınlar Günü’nün değişim için bir araç olup olamayacağını sorgulayan herkes bu hashtagi kullanarak duygu ve düşüncelerini sosyal medyadan paylaşabiliyor.

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları

Yorumlar